Een landschapsarchitect betrek je bij een nieuwbouwproject het beste zo vroeg mogelijk, idealiter al in de ontwerpfase voordat de eerste schop de grond in gaat. Hoe eerder de buitenruimte integraal wordt meegenomen in het ontwerp, hoe meer samenhang er ontstaat tussen gebouw, tuin, openbare ruimte en omgeving. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over landschapsarchitectuur bij nieuwbouw, van taken en kosten tot het kiezen van de juiste professional. Heb je vragen over hoe wij dit aanpakken in collectieve woonprojecten? Je kunt altijd een afspraak maken om vrijblijvend te sparren.
Een landschapsarchitect ontwerpt en begeleidt de inrichting van de buitenruimte bij een nieuwbouwproject. Dat omvat de tuin, het erf, de openbare ruimte rondom het gebouw en de verbinding met de bredere omgeving. De professional zorgt ervoor dat de buitenruimte functioneel, ecologisch verantwoord en esthetisch aansluit op de architectuur en de wensen van de bewoners.
Concreet houdt een landschapsarchitect zich bezig met het analyseren van de locatie, het opstellen van een inrichtingsplan, het selecteren van beplanting en materialen, en het begeleiden van de uitvoering. Bij nieuwbouwprojecten denkt de landschapsarchitect ook mee over waterberging, schaduwwerking, biodiversiteit en toekomstbestendigheid. Dat laatste is steeds relevanter nu klimaatadaptatie een vaste eis is geworden in veel gemeentelijke bouwplannen.
Bij collectieve woonprojecten zoals cohousing of CPO speelt de landschapsarchitect bovendien een sociale rol. De buitenruimte is vaak gedeeld, en de inrichting ervan raakt direct aan vragen over gemeenschappelijk gebruik, privacy en ontmoeting. Een goede landschapsarchitect faciliteert dat gesprek en vertaalt de uitkomsten naar een concreet ontwerp.
Het belangrijkste verschil tussen een landschapsarchitect en een tuinontwerper zit in schaal, opleiding en scope. Een landschapsarchitect is academisch opgeleid en werkt op stedenbouwkundig, landschappelijk of gebiedsniveau. Een tuinontwerper richt zich doorgaans op de privétuin van een individueel perceel en heeft geen wettelijk beschermde titel.
Een tuinontwerper is uitstekend geschikt voor het inrichten van een achtertuin of voortuin bij een bestaande woning. Bij nieuwbouwprojecten, zeker als die groter zijn of een openbare component hebben, is een landschapsarchitect de aangewezen professional. Die kan werken met bestemmingsplannen, gemeentelijke eisen en ruimtelijke visies, en heeft de opleiding om complexe ontwerpvraagstukken te integreren.
In de praktijk werken beide disciplines soms samen. De landschapsarchitect bepaalt de grote lijnen en de ruimtelijke samenhang, terwijl een gespecialiseerde tuinontwerper of hovenier de uitvoering van individuele percelen voor zijn rekening neemt. Bij collectieve woonprojecten is het gebruikelijk dat de landschapsarchitect het gemeenschappelijke terrein ontwerpt en bewoners daarna zelf hun privégedeelte verder invullen.
De landschapsarchitect schakel je het liefst in tijdens de initiatiefase of uiterlijk de ontwerpfase van een nieuwbouwproject. Hoe vroeger de buitenruimte wordt meegenomen, hoe groter de invloed op de totale kwaliteit van het project. Wacht je tot na de bouw, dan zijn veel kansen al verkeken.
In de vroegste fase helpt de landschapsarchitect bij het analyseren van de locatie: bodemgesteldheid, waterhuishouding, bestaande bomen, windrichting en zichtlijnen. Deze informatie is direct relevant voor de positie van het gebouw, de oriëntatie van gevels en de indeling van buitenruimtes. Architecten en landschapsarchitecten die vroeg samenwerken, leveren aantoonbaar beter geïntegreerde ontwerpen op.
Tijdens de uitwerkingsfase werkt de landschapsarchitect het inrichtingsplan verder uit, selecteert materialen en beplanting, en stelt bestekken op voor de aannemer. In de uitvoeringsfase houdt de professional toezicht op de realisatie. Bij grotere projecten kan ook na oplevering begeleiding wenselijk zijn, bijvoorbeeld voor het beheer van gemeenschappelijk groen.
Een landschapsarchitect is in Nederland niet standaard wettelijk verplicht bij nieuwbouwprojecten. Toch kunnen gemeenten via het bestemmingsplan, een beeldkwaliteitsplan of een omgevingsplan eisen stellen aan de inrichting van de buitenruimte die in de praktijk de inzet van een landschapsarchitect noodzakelijk maken.
Veel gemeenten hanteren in 2026 actief beleid rondom groen, waterberging en klimaatadaptatie. Dat betekent dat een vergunning voor een nieuwbouwproject soms alleen wordt verleend als er een goedgekeurd buitenruimteplan aanwezig is dat aan specifieke eisen voldoet. In dat geval is het werk van een landschapsarchitect feitelijk verplicht, ook al staat dat niet met zoveel woorden in de wet.
Bij grotere projecten, zoals woonwijken, appartementencomplexen of collectieve woonvormen met gemeenschappelijk terrein, is de inzet van een landschapsarchitect bovendien gebruikelijk als onderdeel van de kwaliteitsborging. Sommige woningcorporaties en gemeenten stellen dit expliciet als voorwaarde bij de gronduitgifte of projectselectie.
De kosten van een landschapsarchitect voor een nieuwbouwproject variëren sterk, afhankelijk van de omvang van het project, de gevraagde diensten en de regio. Voor een klein collectief woonproject kun je denken aan een paar duizend euro voor een basisontwerp. Bij grotere projecten met uitgebreide begeleiding kunnen de kosten oplopen tot tienduizenden euro’s.
Landschapsarchitecten werken doorgaans op basis van een uurtarief, een vaste projectprijs of een percentage van de totale bouwkosten. Uurtarieven liggen in de praktijk vaak tussen de 80 en 150 euro, afhankelijk van ervaring en bureau. Voor een volledig traject van schetsontwerp tot uitvoeringstoezicht is een projectprijs op maat gebruikelijker.
Het is verstandig om meerdere offertes op te vragen en goed te vergelijken wat er in het aanbod is opgenomen. Let daarbij op of de kosten voor overleg, revisies en uitvoeringstoezicht zijn inbegrepen. Bij collectieve projecten kunnen de kosten worden gedeeld over de deelnemende huishoudens, wat de individuele investering aanzienlijk verlaagt.
De juiste landschapsarchitect voor een collectief woonproject combineert vakinhoudelijke expertise met sterke communicatieve vaardigheden. Je zoekt iemand die niet alleen een mooi ontwerp maakt, maar ook in staat is om een groep bewoners met uiteenlopende wensen te begeleiden naar een gedragen resultaat.
Let bij de selectie op de volgende aspecten:
Bij KUUB begeleiden wij collectieve woongroepen door het hele traject, van de eerste ideevorming tot de oplevering. Onderdeel van onze werkwijze is het samenstellen van het juiste team van professionals, inclusief de landschapsarchitect. Zo zorgen we ervoor dat de buitenruimte niet als sluitpost wordt behandeld, maar als integraal onderdeel van het woonproject. Wil je weten hoe we dat voor jouw groep kunnen aanpakken? Maak een afspraak en we denken graag met je mee.
Als je een landschapsarchitect pas na de bouwfase inschakelt, zijn veel ontwerpkeuzes al vastgelegd en niet meer aan te passen. Denk aan de positie van funderingen, afvoeren of verhardingen die de inrichting van de buitenruimte beperken. Vroeg inschakelen voorkomt dure aanpassingen en levert een beter geïntegreerd eindresultaat op.
Een landschapsarchitect organiseert bij collectieve projecten meestal werksessies of ontwerpworkshops waarbij bewoners hun wensen en prioriteiten voor de gedeelde buitenruimte kunnen inbrengen. De architect vertaalt de uitkomsten naar een concreet ontwerp dat draagvlak heeft binnen de groep. Dit proces voorkomt conflicten later en zorgt voor een buitenruimte die écht aansluit op hoe bewoners willen samenleven.
Klimaatadaptatie zorgt ervoor dat de buitenruimte bestand is tegen toenemende hitte, droogte en hevige regenbuien. Een landschapsarchitect integreert oplossingen zoals waterberging, schaduwbomen en waterdoorlatende verharding al in het ontwerp. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar voorkomt ook overlast en verhoogt de leefkwaliteit en waarde van het project op de lange termijn.
Bij collectieve woonprojecten worden de ontwerpkosten voor de gedeelde buitenruimte doorgaans evenredig verdeeld over de deelnemende huishoudens. Hierdoor valt de individuele bijdrage vaak mee in verhouding tot de kwaliteit die je terugkrijgt. Het is verstandig om dit vroeg in het project vast te leggen in een gezamenlijke begroting of samenwerkingsovereenkomst.
